Gezi ve Hekim | Norveç

0
717

Mutlak sıfır (-273°C) dışında herhangi bir sıcaklığa sahip her cisim, etrafına ışıma yapar ve bu esnada ısı yayar. Yayılan bu enerji, pratiksel bir değer taşıyacak kadar büyük olmaz ancak bence Norveç’te bu geçerli değil. Zira burası insanların “ısıttığı” soğuk bir bölge.

Norveç’e velkommen !


Avrupa’nın en kuzeyinde, komşuları Danimarka ve İsveç’le birlikte İskandinavya bölgesini oluşturan Norveç’te, bulunduğu enlem dolayısıyla soğuk iklimler yaşanıyor. Fakat aynı enlemler, Türkiye’den alışık olmadığımız gece-gündüz döngüleri, kuzey ışıkları gibi etkileyici doğa olaylarını da beraberinde getiyor. Çizilen soğuk tablo, belki zor gelse de Norveçliler buna aldırış etmiyor gibi görünüyorlar zira ülke İnsani Gelişme İndeksi (HDI)’ne göre 1. sırada. Haliyle gerçek anlamda medeniyetin beşiği Norveç.

Ülkenin nüfusunun, kaynakların eşit dağıtılması ilkesinden yola çıkılırsa gelişmişlik düzeyindeki payı yadsınamaz. Çünkü ülkede sadece 5.2 milyon insan yaşıyor. Ülkede aynı zamanda oldukça fazla göçmen yaşıyor. Nüfusun ~%14’ü göçmenlerden oluşuyor.

Norveç, insan hakları ve medeni hayat konusunda örnek teşkil etmeyi seviyor. 19. yüzyıl’da Norveç Kadın Hakları Birliği’ni kurarak kadınlara eğitim, çalışma özgürlüğü tanımışlar. 1970’te cinsiyet eşitliği kavramını öne sürmüşler. Ülke bugün Global Cinsiyet Farkı Raporu’nda 3. sırayı alıyor. Bunların yanında Norveç, LGBTI bireylerine haklar tanıyan yasaları, kanuna geçiren ilk ülke olarak LGBTI haklarında da bir köşetaşı. Bununla birlikte eşcinsel evliliğini yasallaştıran 6. ülke olma özelliğini taşıyor. Dünyada insan hakları konusunda en iyi profile sahip ülke olarak daha fazlasını yapacaklarını düşünüyoruz.

Özgürlükler ve düşünceler konusunda da haklarda olduğu kadar başarılı bir ülke; Basın Özgürlüğü İndeksi, Demokrasi İndeksi ve daha bir çok indekste 1. sırada yer alıyor. Haliyle ülkenin göçmenleri çok çeşitli kültürlerden, inanışlardan gelip burada kendilerine yer bulabiliyorlar. Tabi bu durum yine kendi halkında özgür düşünce ve kritisizmin önünü açarak sanat ve bilimde ilerlemelerle karşımıza çıkmış. Özellikle manzara resimleri konusunda kült eserler 19. yüzyılda adından söz ettirmiş. Ve yine ünlü “Çığlık (the Scream)” tablosu, Edvard Munch’un elinden Norveç’te çıkmış.

 

Çığlık, Edvard Munch

Norveçli insanlar ülkelerinin poziyonlarının farkındalar ve kendilerine güvenen, olgun insanlar. Çoğunlukla ilişkilerinde açık, dolaysız bir dil kullanıyorlar. Kış aylarının uzunluğundan dolayı özlemle beklenen yaz geldiğinde de kendilerini dışarıda bulabilecekleri her aktiviteye katıyorlar çünkü yaz, onlar için bir çeşit nadir nimet :). Kışın ise çoğunlukla ev – iş – okul döngüsünde oluyorlar, ki anlayışla karşılanabilir. Zira dışarısı -20°C iken kimse sokakların tozunu attırmak istemez herhalde 🙂 İnsanlar diğer bir çok ülkeye göre daha az mesai yapıyor. Kıyaslamak için; Norveç’te ortalama bir işçi yılda 1400 saat çalışırken, Türkiye’de 1800 saat çalışıyor. Daha az çalışmalarına rağmen maaşlar oldukça dolgun; Ortalama Gelir ve Eve Giren Toplam Para sıralamalarında Lüksemburg’dan sonra 2. sırada geliyor Norveç.

Norveç’te sağlık sistemi nasıl?

Norveçliler sağlık açısından en fazla harcama yapan halk. Yılda kişi başı 9715ABD$ harcıyorlar. Aynı zamanda Norveç pek fazla ilaç üretmiyor, bu da hemen tüm ilaçların ithal edilmesi ve halkın bunları alırken tam ücret ödemesi anlamına geliyor. İlginç bir şekilde kronik hastalara uygulanan değişik indirimler var. Ve böylece doktor ücretleri, ilaç masrafları dramatik olarak azalıyor. Norveç’teki tüm hastaneler halk tarafından finanse ediliyor. Bu sayede 16 yaşından küçük tüm bireylerin sağlık harcamaları tamamen karşılanıyor. Fakat yetişkinler her sene, o sene boyunca sağlık harcamalarını karşılayacak bir kart edinmek durumundalar. WHO’ya göre Norveç’in sağlık sistemi dünyada 11. sırayı alıyor. Her 1000 kişiye düşen doktor sayısı 4.4 ve bu oranla 8. sırada yer alıyor (Türkiye’de 1.7). Kadınların fertilite oranı (çocuk sahibi olmanın bir ölçüsü) Türkiye’den çok da farklı değil. Her ailede ortalama 1.8 çocuk şeklinde. CIA World Factbook’a göre ülke çocuk ölüm oranında dünyada 5. sırada.


 Norveç’e gitmeden önce hangi sağlık önlemlerini almalıyım?

Norveç’e giderken rutin aşılarınızın tam olması, seyahatinizde muhtemelen yeterli olacak. Çünkü önemli endemik hastalıklar görülmüyor. Zaten OECD’in verileri, Norveç’te hastalıkların yaygın olmadığını gösteriyor. Norveç insanları ortalama 82 yıl yaşıyor. Halkın %76’sı kendini ”sağlıklı” veya ”çok sağlıklı” buluyor. Avustralya’dan sonra havası en temiz 2. ülke konumunda. (PM2.5 seviyesi metreküpte 6 mikrogram. Bu oran İstanbul’da ortalama 76 mikrogram) İçme suyu kalitesinde de İzlanda’dan sonra 2. sırada.


 Norveç’e ne zaman gidilir? Norveç için vize gerekiyor mu?

“Hadi kalk gidelim, hemen şu anda!” dediniz, öyleyse bir vizeye ihtiyacınız olacak. Norveç, Schengen vizesi ile giriş yapılan ülkelerden. Ziyaretinizin zamanlaması iki önemli doğa olayıyla ilişkili olmalı; gece güneşi ve kutup ışıkları. Eğer “gece güneşi”ni görmek istiyorsanız Haziran – Ağustos arasında gitmelisiniz. Turistlerin çoğu da bu sezonda ziyaret ediyor Norveç’i. Eğer kuzey ışıklarını görmek istiyorsanız Eylül – Aralık aylarında gitmelisiniz, çünkü bu olay kış aylarında yaşanıyor.

Kısa bir Skyscanner araştırmasıyla elde ettiğim bilgiye göre, seneye bu seyahati Haziran – Ağustos ayları arasında gerçekleştirmek isteseniz, İstanbul – Oslo uçuşunuzu 200 liraya bulabilirsiniz. Oslo‘ya adımınızı attınız, burası Norveç’in başkenti. Şehrin sloganı, Multikültür şehri. Şehrin dış ilçeleri ile birlikte nüfusu 1.4 milyon, bu da şehri Norveç’in en kalabalık bölgesi yapıyor. Burası dünyanın en pahalı şehirlerinden, gerçek anlamda el yakıcı, dikkatli olun :). Mimari açıdan en iyi 8 şehir yazımızda da bahsettiğimiz üzere, modern mimaride ikon sayılacak cinsten. Buradan mimari tutkunlarına seslenelim. Tabi tarihi yanı da hiç altta kalır değil. Viking Gemi Müzesi’ne girince fark edeceksiniz.

Norveç’te gezilecek yerler nereler?

Viking Gemi Müzesi, Norveçlilerin efsanevi ataları Vikinglerin en iyi muhafaza edilmiş kalıntılarının sergilendiği müze. Bygdøy bölgesinde yer alan müzede, Oseberg, Gokstad ve Tune gemileri ilgi odağı. Ziyaretiniz yaklaşık 1 saatte tamamlanıyor. Ayrıca müzeye aldığınız bilet ile 48 saat içinde Norveç Kültürel Tarih Müzesi’ni de ücretsiz ziyaret edebiliyorsunuz.

 

Meşhur Oseberg Gemisi

Norveç Kültürel Tarih Müzesi, dünyanın ilk açık hava müzesi, diğer bir çok müze gibi Bygdøy bölgesinde yer alıyor. Müzede Norveç topraklarında tarihi bulunan tüm toplumlardan eserler bulunuyor. Ülkenin her köşesini kapsayabilmesi için bazı yapılar, buraya taşınarak getirilmiş. Meşhur 13. yy’dan kalma Gol Stave Kilisesi, Østerdal’den getirilmiş kütük evler, “eski şehir” bölgesi, ve daha birçok yapıyı burada tanıyabilirsiniz. Ziyaret yaklaşık 2 saat sürüyor.

 

Gol Stave Kilisesi (imgur)

 Holmenkollen Kayak Müzesi, adından da anlaşılacağı üzere ülkenin ata sporu sayılabilecek olan kayakla alakalı. Norveç’te insanların büyük çoğunluğu kayak yapıyor, haliyle müzeleri bile var. Taş devrinden günümüze kadar insanların kullandığı malzemelerin sergilendiği müzede, kutup keşiflerinde kullanılan ekipmanlar da sergileniyor. Müze, kayak atlama platformu Holmenkollbakken’in tabanında bulunuyor, bu platformda dünya şampiyonaları düzenleniyor. Müze binası ve üstündeki kayak pisti Oslo’daki ödüllü mimari yapılardan. Zaten Oslo’nun mimari bir ikon olduğundan diğer yazımızda bahsetmiştik.

 

Holmenkollen Kayak Müzesi

Bahsetmeye değer daha bir çok müze Oslo’da yer alıyor fakat Norveç’e asıl ziyaret amacı, nefes kesen doğası olmalı diye düşündüğümüzden bazılarının isimlerini sayıp devam edelim: Vigeland Müzesi, Akershus Kalesi, Kon-Tiki Müzesi, Fram. Buralar da kesinlikle görülmeli. Son olarak 2017’nin seyahat trendi olarak adlandırılan flora turizmi adına, Oslo’da çok meşhur bir park/müze bulunuyor. Norveçli heykeltıraş Gustav Vigeland’ın eserlerinin sergilendiği ve 200 civarı heykelin bulunduğu Vigeland Sculpture Park, dünyada gezebileceğiniz en ilginç parklardan biri olabilir.

 

”Cinlerin saldırısı altındaki adam” heykeli (man under attack from geni spirits)

Norveç’in destansı doğasına çok az kaldı. Bryggen bahsetmemek için fazla iyi. Bergen şehrinin girişinde bulunan bu sıralı evler, 9.yy’a kadar uzanan bir tarihe sahip. Fakat günümüzde buradaki yapıların en eskisi 15.yy’dan. Kelime anlamı “iskele” olan bu bölge evleri günümüzde müze, bar, alışveriş merkezi gibi amaçlarla kullanılıyor. 1979’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne eklenmiş.

 

Bryggen’deki sıralı evler.

Preikestolen, Forsand bölgesinde yer alan herkesin bir şekilde aşina olduğu, o destansı uçurum. Uçurumun oluşumu 10.000 yıl öncesine dayanıyor. Yüksekliği 604 metre olan bu uçuruma yaklaşık 4km uzunluğundaki zorlu bir tırmanış ile vardığınızda, o 25 metre karelik düzlükte, buna değdi diyeceksiniz. Buraya ulaşım genelde Stavanger şehrinden sağlanıyor, Stavanger’e gitmişken Norveç Petrol Müzesi ve Sverd i fjell Anıtı’nı da ziyaret etmeyi unutmayın deyip sözü fotoğrafa bırakıyorum.

 

Preikestolen, Norveç’teki bir diğer destinasyon olan Trolltunga ile beraber en popüler yer.

Geirangerfjord, Sunnmøre’da yer alan nefes kesici bir güzellik. Bir fiyort, yani kutup körfezi yapısındaki doğasında yeşil ve mavi mükemmel uyumda. Norveç’in en çok ziyaret edilen bölgelerinden birisi burası, 2005’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edildi. Bölgeyi nehri turlayan feribotlarla gezebilmek mümkün. Yedi Kız Şelaleleri, Skageflå tarlaları çevrede görebileceğiniz yapılardan.

 

Geirangerfjord, Sağda Yedi Kız Şelaleleri

Lofoten Takımadaları, Vikinglerin zamanında çok vakit geçirdikleri bir yer olmuş, hak vermemek elde değil. Doğası tek kelimeyle büyüleyici. Bölgenin aynı enlemde bulunan diğer yerlere göre bir avantajı var. Okyanustan sıcak gulf akımlarını aldığı için aynı enlemde bulunan bölgelerden daha sıcak bir havası var. Lofoten’i Mayıs – Temmuz arasında ziyaret ederek gece güneşini, Eylül – Nisan arasında ziyaret ederek kuzey ışıklarını tecrübe edebilirsiniz. Bölgenin geçmişten beri geçim kaynağı balıkçılık. Balıkçılığa merakınız varsa burada balık tutmalısınız.

 

Lotofen Takımadaları

Biz bir sürü yerden bahsettik, ama Norveç’te unutmamanız gereken bir nokta tüm doğa bölgelerinde ve sahillerde bulunma hakkınızın olduğu. Yani çadırınızı, müziğinizi alıp istediğiniz yere konumlanabilirsiniz. Bu sebeple her yeri ayrı güzel olan Norveç’te rotalara pek de takılmayın. Bizden bu kadar, daha çoğunu keşfetmeniz dileğiyle.

Sonraki yazılarımızda görüşmek üzere! 🙂

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen buraya isminizi girin